Ibsen

Ik ben in het land van Ibsen, Henrik Johan Ibsen. Dit merk ik bijna elke dag. De eerste jaars hebben net voorstellingen afgerond van stukken van Ibsen (en sommige deden iets van Fosse). Ik was in Bergen voor een theaterdocenten uitje :) en kwam er achter dat Bergen de stad is van het begin van theater in Noorwegen, want Ibsen werkten daar. Van wat ik tot nu toe heb meegekregen zijn Ibsen stukken voornamelijk realistische familiedrama's. Ik heb zelfs ergens gelezen dat hij de vader is van het realistisch theater. Ik vind het grappig dat ik als beelden en bewegingstheater maker terecht kom in het land dat de vader is van het realistische en tekst gedreven theater.

Zo waren de eerste jaars bezig met een Ibsen project. Ze spelen drie stukken van Ibsen: Spoken, Hedda Gabler en Kleine Eyolf (Je kunt een samenvatting/inleiding van de stukken onderaan lezen). Dit was het eerste project waar ik in aanraking mee kwam toen ik hier begon met mijn stage. Ik moest deze groepen gaan begeleiden in het maken van een in het Noors gedreven tekst stuk, terwijl mijn stagebegeleider en de docent van de klas er niet is en ik ook nog niet heb ontmoet. Wow... succes.

Wat de groepen voordat ik er was hebben gedaan is het stuk gelezen, motivatie van de personages onderzocht en de stukken tot een kwartier herschrijven (dit werd natuurlijk 20 minuten). Ik heb dus mezelf al ingelezen in de stukken en heb tijdens de les aan iedere groep gevraagd om ook het stuk in het engels aan mij uit te leggen. Nadat ze het stuk in het Noors hebben laten zien verwachten ze feedback van mij. Ik zag dat de scene's voornamelijk tekst gedreven was en toch heb ik als begeleider voornamelijk tips gegeven hoe ze hun lichaam kunnen houden en hoe positionering in een scene een goede dramatische gelaagdheid kan geven aan hun scene. Ik kreeg zelf vooral vragen over hoe ze beter een jongen konden spelen (veel meiden moesten mannen rollen vervullen) en of hun kostuum er goed uitzag. Ik vond het moeilijk om feedback te geven, omdat ik niet wist wat de docent hiervoor tegen hun had gezegd en dat ik misschien heel erg tegensprekende feedback zou gaan geven.

Wat verder in de tijd kwam ik er achter dat het stukken over realistisch werden gespeeld, dat kostuum soms belangrijker was dan spel. Ik kreeg 30 minuten voordat een groep voor al hun ouders en vrienden gingen opvoeren de vraag of ze nog wel of niet de ramen op moesten hangen. Ik heb dus weinig inhoudelijk feedback gegeven, maar veel vragen gesteld over wat wil je personage hier en hoe ze zich verhouden tot de ruimte. Op het laatst had ik één groep die nog feedback wilden en ik daarna vroeg of er nog mensen voor hun kwamen straks. Iedereen antwoorden zeer enthousiast met "Yes, my parents are coming" behalve één meisje. Ze vertelden dat haar ouders niet kwamen en ik zag dat het haar pijn deed, maar ze is het stoere meisje in de klas dus deed alsof het haar niks deed. Ik vroeg haar hoe haar ouders eruit zagen en deed ze na op haar aanwijzingen en zij dat ik haar ouders zou zijn in het publiek. Ik had al gezien dat ze hier geen bloemen geven aan het eind van het optreden, dus ik heb heel snel een bloem getekend op een papiertje. Alles was voorbij en we kwamen allemaal bij elkaar. Ik had de getekende bloem in mijn zak. Ik was zo aan het twijfelen of ik het zou geven. Zo'n stoere meid vind dat alleen maar kinderachtig, dacht ik. Toch vond ik haar alleen op de gang en vertelden ik dat in Nederland we gewend zijn om een bloem te geven na een voorstelling en dat ik er één voor haar had getekend. Ze barsten in huilen uit. Die stoere meid die net nog Hedda Gabler speelden met een groot pistool, was nu aan het huilen. Ik heb haar stevig omhelst en gezegd dat ik vond dat ze het super goed had gedaan en trots op haar was. Ik weet niet of nou juist heb benadrukt dat haar ouders er niet waren of dat ze het een fijn gebaar vond. Ik hoop op het laatste.

Ik ben dus mezelf als maker aan het verhouden tegenover deze realistische inslag op theater. Ik denk dat er een mooie uitwisseling kan zijn tussen mijn beeldende en bewegings gerichte theatermaken en de realistische en tekst gedreven inslag van hier. Ik zie natuurlijk maar een deel van wat hier gebeurt en dat is de school en paar theatervoorstellingen die ik heb gezien. Ik zal nog meer verschillende instanties gaan bekijken en mogelijk verschillende aanpakken kunnen zien. Dus je zult meer van mij horen.

Spoken

Hélène Alving wil met de oprichting van een kindertehuis ter nagedachtenis aan haar overleden echtgenoot haar voorbije leven afsluiten. Ze wil haar liefdeloze huwelijk en de leugens uit het verleden achter zich laten en heeft haar hoop gevestigd op haar enige zoon Oswald, die na een kunstenaarsbestaan in Parijs terugkeert naar het ouderlijke huis. De gedroomde toekomst komt niet tot stand als blijkt dat Oswald lichamelijk en geestelijk is uitgeput. Het lijkt alsof de spoken uit het verleden zich tegen hem hebben gekeerd. Hélène vertelt hem de waarheid over haar huwelijk en onthult dat Regina, het dienstmeisje waarop Oswald verliefd is, een onecht kind is van zijn eigen vader. Oswald stort in en vraagt zijn moeder hem te helpen sterven. Het huis dat hij ooit ontvluchtte, wordt nu zijn uitverkoren plek om het leven van leugens definitief achter zich te laten.

Hedda Gabler

Hedda Gabler gaat over generaalsdochter Hedda Gabler die getrouwd is met de saaie, brave historicus Jørgen Tesman. Van liefde is nauwelijks sprake. Op een dag duikt Ejlert Løvborg op. Hij was vroeger verliefd op Hedda maar moest vanwege zijn losbandig gedrag het land verlaten. Hedda realiseert zich wat zij mist en is jaloers op Thea, de nieuwe vriendin van Ejlert. Thea brengt haar oog in oog met haar eigen onmacht en geestelijke armoe. Daardoor ontstaat haar drang om eenmaal in haar leven macht te hebben over het lot van een mens. Uiteindelijk drijft Hedda Løvborg naar zijn ondergang: Løvborg is een voormalige alcoholist, die tezamen met Thea een baanbrekend boek aan het schrijven is; hij heeft het potentieel om Hedda’s man Jørgen als academicus te overtroeven. Hedda moedigt hem echter aan om opnieuw alcohol te drinken, en tijdens een wilde braspartij waarin Løvborg, Tesman en de rechter Brack een bordeel bezoeken, raakt Løvborg het manuscript van zijn boek kwijt: dat was het enige doel waarvoor hij nog leefde.

’s Anderendaags blijkt dat Tesman het manuscript in de goot heeft gevonden. Hij geeft het in verzekerde bewaring aan Hedda, maar zij verbrandt het om wraak te nemen op Løvborg. Wanneer die ten huize Hedda arriveert, is hij ten einde raad. Hij verbreekt zijn relatie met Thea, en Hedda doet hem als aandenken een pistool cadeau.

Løvborg heeft klaarblijkelijk zelfmoord gepleegd; zonder zijn literaire meesterwerk had zijn leven geen zin meer. Tesman is aanvankelijk opgetogen dat zijn rivaal uit de weg geruimd is, maar hij vindt het tevens verschrikkelijk dat een dergelijk briljant boek vernietigd is. Hij besluit het boek opnieuw samen te stellen met Thea, die een heleboel aantekeningen van haar gesprekken met Løvborg heeft bewaard. De verhouding tussen Tesman en Thea begint snel op een affaire te lijken.

Rechter Brack krijgt argwaan; hij weet dat het pistool dat Løvborg gedood heeft, eigendom van Hedda is. Løvborg is in werkelijkheid niet door zelfdoding omgekomen: de madam van het bordeel dat hij frequenteerde, heeft hem doodgeschoten. Brack chanteert Hedda door te beloven dat hij zal zwijgen zolang ze hem haar seksuele gunsten verleent: ze is in zijn macht. Dat kan ze niet verdragen. Hedda pleegt zelfmoord.

Kleine Eyolf

Kleine Eyolf is gehandicapt, omdat hij als baby tijdens een vrijpartij van zijn vader Alfred en moeder Rita van een tafel viel. Na die vreselijke gebeurtenis vluchtte Alfred in de wereld van de wetenschap. Nu, na een eenzame bergtocht, heeft hij besloten zich volledig toe te leggen op zijn plichten als zorgzame vader. Zijn vrouw Rita staat dit echter niet toe: zij wil haar man helemaal voor zich alleen. Dan verdrinkt kleine Eyolf.